Mercanların dünyasını, hiç yakından gözleme imkânınız oldu mu veya detaylı zarif yapıları, göz göze gelmenin heyecanını hissetme şansını elde ettiniz mi? Detaylı yapısını inceleyebilirseniz, oldukça harika bir doku ve renk yapısına sahip olduğunu görürsünüz Su altı mercekleri ile yakalanan bu orijinal görüntüler, mercan kayalıklarının mimarî yanı hakkında bize ışık tutabilir.
Eğer uçaktan kuşbakışı mercan kayalıkları gözlenirse, denizin derinliklerine doğru uzayan girdaplı bir yol görüntüsü veya bronz tabela üzerine işlenmiş mavimtrak bir tabloyu andıran bir manzarayla karşılaşılır. Su yüzeyinden bakıldığında ise, aynı mer can yapısı, katı ve donuk bir şekilde göze çarp makta, görünüm olarak ise göğe doğru yükselen ve ağaç kabuğundan örülü bir kemeri andırmaktadır.
Son olarak, su altı gözü ile bakıldığında, bu kayalıkları bir batık şehir görüntüsü şeklin de algılamak mümkün. Ama, bu harika mer can güzelliğine bir paha biçmek için, kayalıkların farklı yapılarını ve renklerini gös terecek, daha yakından detaylı görüntüler ge reklidir. Fotoğrafçı Jefry Rotman, 8 yıldır bu işi yürütmeye çalışıyor. Rotman, bireysel mercan poliplerinin portresini çıkarabilmek için, mer cek serilerini ve çeşitli ışık etkileşimlerini kul lanmaktadır. Yetenekli dalgıç adamların dahi yakalaya madığı bu anî görüntüler, ancak Rotman gibi senelerini bu işe veren sanatçılar tarafından görüntülenebilir. Mercanlar, yetiştikleri sığınaktan çıkmaya cesaret ettikten sonra, polipler su altındaki çıp lak kayalıkları, ışıldayan harika adalara çevirir ler. Sol sütundaki fotoğraflarda, baştan aşağıya doğru mor renkli deniz kamçısını andıran iki tane birbirine yakın olarak duran portakal renkli Kızıldeniz mercanı ve diğeri de Japon adala rından görüntülenen yılanımsı mercan polip leri görülmekte.
Rotman’ın açıklamalarına göre, bu şekilde ki renk ve doku görüntülerini başka yerde gör mek mümkün değildir. Çünkü, bu görüntüler, merceklerden faydalanılarak elde edilmiştir. Bununla birlikte, mercanın kendi güzelliği, es tetiği önüne geçebilecek durumda.
Takma adıyla ‘Çiçek Hayvanı’ olarak bilinen mercan, düşünüldüğü gibi bir bitki değildir; bir hayvandır. Bu canlı, kireçtaşı (limestone) ndan yapılmış kabuklar içerisinde yaşar ve sadece beslenmek için, yuvasından dışarı çıkar. Mercan kayalıkları, poliplerin yüzlerce larvayı denize bırakmaları sonucu oluşurlar. Bazıları kaybolmasına rağmen, birçoğu çökmeyi başarır. Mercanlar, eşeysiz üreme (tomurcuklanma) ile gelişme gösterirler. Bu kayalıklarda, doğanın tasarımını, doğanın özünü ve yapısını gözlemek mümkün. Gerçekten bu küçücük hayvanlar, kıvılcımlar saçarak yaşamlarına devam etmektedirler.
26 Mart 2010
Mercanlar
ENERJİ KAYNAĞI OLARAK FOTOSENTEZ
Nasıl tanımlanırsa tanımlansın, fotosentez, enerji yönünden bir dönüşüm olgusudur. Bu olguyla, yi yeceklerimiz, giyeceklerimiz ve yakacaklarımız, doğ rudan doğruya ya da dolaylı olarak üretilebilmektedir.
FOTOSENTEZ NASIL BİR DÖNÜŞÜMDÜR ?
Fotosentez yoluyla, güneş enerjisi, kimyasal ener jiye dönüştürülerek depo edilmektedir. Daha sonraki uygulamalarda, depo edilen bu enerjiden yararlanıl maktadır. Eskiden sanıldığı gibi, fotosentezde, birinci dere cede önemli olan karbondioksidin asimilasyonu (özüm lenmesi) değildir. Önemli olan, güneş enerjisinin, su moleküllerinin parçalanması için kullanılmasıdır. Suyun parçalanması, yani fotoliz, fotosentez ola yının ilk basamağıdır. Burada, su, güneş enerjisi yardımıyla parçalanmakta; oksijen havaya karışmakta; hidrojen ise NADP’ye bağlanmaktadır.
Unutulmasın ki, güneş ışınları etkisiyle suyun doğ rudan doğruya hidrojen ve oksijene ayrılması, çevreyi kirletmeden, yüksek değerli enerji taşıyıcılarını oluş turan ideal bir yöntemdir. Ne var ki, insanlık, bugüne kadar bu yöntemin sırrına erişememiştir. Bu nedenle de, yeşil bitkilerdeki mekanizmayı uygulamaya uyar lama şansını henüz elde edememiştir.
FOTOSENTEZ ETKİNLİĞİ ve ÜRETİM DEĞERİ
Elbetteki, bitkilerin yetiştirildiği alana düşen güneş ışınımının tümü, fotosentezle kimyasal enerjiye dünüş-türülmemektedir. Fotosentez etkinliği olarak da adlan dırılan bu dönüşümün değeri, çoğunlukla, % 0,5 – 3 arasında değişmektedir.
Üretim değerine gelince … Bunun büyüklüğü, yıllık ortalama güneş ışınımına ve fotosentez etkinliğine bağlı olarak değişmektedir. Bu değişkenlere göre, yılda bi rim alanda enerji dönüşümüyle elde edilebilecek bit kisel ürünün değeri belirlenebilmektedir (Şekil 1).
Bir yörede, yıllık ortalama güneş ışınımı ve üretim aianı sabit kabul edilirse, üretim değeri üzerindeki en önemli etkenin, fotosentez etkinliği olduğu söylenebi lir. Günümüzde, fotosentez etkinliği yüksek olan bitki lerin ıslah ya da selekte edilerek, ileri tarım teknikleriyle birlikte uygulamaya konulması, üretim değerini artır mak yönünden, en emin yol olmaktadır.
FOTOSENTEZ SONRASI
Güneş enerjisinin, fotosentezle kimyasal enerji şek linde bağlanmasının somut kanıtı, bitkilerin bünyesin de oluşan organik maddelerdir. Şurası gerçektir ki, bu maddeler, ya doğrudan doğruya veya çeşitli işlemler den geçirilerek, gıda, giyecek ve yakıt olarak kullanı lır duruma getirilmektedir. Üretilen ve dönüştürülen bu organik maddeler ile atık ve artık organik maddeler, kısa sürede yinelenebilir bazı enerjilere çevrilebildiği gibi, çok uzun sürede fosil yakıtlara da dönüşebilmek tedir. Bunlardan da, teknik ve biyoteknik yöntemlerle diğer yakıtlar ya da yakıt dışı ürünler elde edilebilmek tedir. Uygulamada, bu amaçlara dönük olarak geliş tirilmiş olan çeşitli enerji teknolojilerinden yararlanılmaktadır.