A
1 – Aşağıdaki sorularda boş bırakılan yerleri doldurunuz
a – Sanatsal metinlerde dil,……………………. amacıyla; öğretici metinler ise ……………
amacıyla kullanılır.( 5 p. )
b – Metinlerde dil göndersel işlevde kullanıldığı zaman varlık ve eşyalar, ……………….
olarak ifade edilir.( 2 p. )
c – Sanatsal metinler: …………………….. ve ……………………………..olmak üzere iki
gruba ayrılır.( 4 p. )
d – Resmi mektuplarda başlığa ………………………………………………………..adı yazılır( 2 p. )
e – Anlatımda yabancı söz ve süslemelere yer vermeden kısa ve kesin ifadeler kullanmaya …………..
.denir. ( 2 p.)
2 . Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümledeki bilgi doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.( 10 p )
a- ( ) Hikâye ve romanda anlatım gerçektir ; masal ve destanda kurmacadır.
b – ( ) Tartışmalarda dil alıcıyı harekete geçirme amaçlıdır.
c – ( ) Münazara ve söyleşi sözlü anlatım türüdür.
d – ( ) Dilekçe ve edebi mektuplar resmi mektup türüne girer.
e – ( ) Göstermeye dayalı anlatımlar sanatsal metinlerdir.
3 – Özel mektuplarla iş mektuplarının benzer ve farklı yanlarını beş madde ile açıklayınız ? ( 10 p. )
4 – Aşağıdaki mektubun yazılış amacını belirterek ne tür mektup olduğunu açıklayınız ? ( 7 p. )
Siperden Mektup
Allaha dua et, düşman tırpan Köyden biri geldi taburumuza
Devlet ağacını yolmasın, anne Meğer söz kesilmiş muhtarın kıza
Altında dökülsün oğlunun kanı Gece niyet tutup baktım yıldıza
Bayrağın gül rengi solmasın anne Artık söyle o iş olmasın anne İ. Alâattın GÖVSE
5 –Asker kimden nasıl bir haber almıştır ? Buna nasıl bir tepki vermiştir? Neden ? ( 8 p. )
6 – Aşağıdaki dörtlükte bulunan ses olaylarını sözcükler üzerinde gösteriniz ? ( 10 p. )
Yar deyince kalem elden düşüyor
Gözlerim görmüyor, aklım şaşıyor
Lambada titreyen alev üşüyor
Aşk kâğıda yazılmıyor Mihriban
7 – Özel mektupların plân ve çeşitleri hakkında bilgi veriniz ? ( 10 p. )
8 – Türk Edebiyatında mektup biçiminde yazılmış romanlardan birinin adını ve yazarını yazınız ? ( 5 p
9 – Aşağıdaki cümlelerde bulunan anlatım bozukluğunun sebebini belirterek cümlelerin doğru biçimini
yazınız ? ( 10 p. )
· Doktor, çocuğun kolunu alçıya aldı ve eve gönderdi.
·Savcılığın isteği üzerine izinsiz piyasaya sürülen silahlar toplatıldı
10 – Bir yüksek okul bitirmiş kişi olarak çalışmak istediğiniz kurumda işe alınmanız için bir
dilekçe yazınız ? ( 15 p. )
B
1- Aşağıdaki sorularda boş bırakılan yerleri doldurunuz ( 15p )
a- Sanatsal metinlerde mesaj …………………. verilir, öğretici metinlerde ……………….
verilir.( 4 p )
b – sözcükler, öğretici metinlerde genel olarak …………….. anlamda kullanılır.( 2 p )
c– Dilekçe, üst makamlara ………………… , alt makamlara ……………………., eşit makamlara ise
……………………….. şeklinde yazılarak sonlandırılır.( 5 p )
d– Anlatımım gereksiz söz ve ek tekrarlarıyla engele uğramadan rahatça sağlanmış olmasına ……
….. adı verilir.( 2 p )
e – İş mektuplarında daha çok …………………… ……. . anlatım türü kullanılır.( 2 p )
2 . Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümledeki bilgi doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız ( 10 p )
a – ( ) Tiyatro ve sempozyum sözlü anlatım türüdür.
b – ( ) Anlatmaya dayalı metinlerde anlatım kurmacadır
c- ( ) İş mektuplarında başlığa mektubun çıktığı kurumun adı yazılır
d – (….)Mektuplarda isim ve imza sol alt köşeye yazılır.
e – ( ) Nurullah Ataç’ın “Hac Yolunda” adlı eseri mektup şeklinde yazılmıştır.
3 – Öğretici metinlerle sanatsal metinlerin benzer ve farklı yanlarını beş madde ile açıklayınız ( 10 p )
4- Aşağıdaki mektubun yazılış amacını belirterek ne tür mektup olduğunu açıklayınız ? ( 7 p. )
Kızıma Mektup
Beni yalnız sanıyorsan ,Müjde, sana şaşarım. Bir insanı insan eden, içindeki cevherdir.
Ben seninle uzakta da gayet yakınım. Ne göğsünün iğnesidir, ne boynunun tilkisi
Bazen içim solup söner, ne yapalım gönül bu. Görüyorsun zaman her gün neler yazıp bozuyor
Lâkin hemen silkinirim, köpürürüm, taşarım Bir elinde tebeşir, bir elinde silgisi
F. Ahmet AYKAÇ
5- İkinci dörtlükte “ cevher “sözü ile anlatılmak istenen nedir ? ilk iki mısradan da yararlanarak şairin
nasıl bir insanlık anlayışına sahip olduğunu açıklayınız. ? ( 8 p )
6 – Aşağıdaki dörtlükte bulunan ses olaylarını sözcükler üzerinde gösteriniz ? ( 10 p. )
**ürsem yazıktır sana kanmadan
Kollarım boynunda halkalanmadan
Bir günüm geçmiyor seni anmadan
Derdine katlandım hiç usanmadan “
7 – Edebi mektupların özelliklerini yazınız ( 10 p )
8 – Mektup biçiminde yazılmış “ Tahrib-i Harabat” adlı eserin türünü ve yazarını yazınız ? ( 5 p. )
9 – – Aşağıdaki cümlelerde bulunan anlatım bozukluğunun sebebini belirterek cümlelerin doğru
biçimini yazınız ? ( 10 p. )
· Özel ve devlet okulunda okuyan öğrenciler girebilir bu sınava
· Çağımızın en önemli keşiflerinden biri de internettir
10 – Bir matbaa okulunuza mezuniyet yıllığınızı basmayı teklif etmiştir Bu matbaaya bir cevap
mektubu yazınız ? ( 15p )
A) Aşağıdaki cümleleri “doğru-yanlış” (D/Y) olarak değerlendiriniz.
1) ( ) Masallarda yer ve zaman belirlidir.
2) ( ) Masallar öğreticiliği amaçlayan yazı türüdür.
3) ( ) Sanat metinlerinde ileti doğrudan verilir.
4) ( ) Öğretici metinlerde dil göndergesel işlevde kullanılır.
5) ( ) Fabllar, masallardan sonunda bir ahlak dersi vermesi yönüyle ayrılır.
6) ( ) Fabl türünün ilk örneklerini Yunan edebiyatında Aristophanes vermiştir.
7) ( ) Olay örgüsü masalın yapısını oluşturan temel unsurdur.
( ) Belirli davranışlar sergileyen, zihniyeti ve çevreyi temsil eden benzerleri diğer eserlerde de bulunan kalıplaşmış kahramanlara tip karakter denir.
9) ( ) Masallar öğreticiliği amaçlayan yazı türüdür.
10)( ) İtalyan yazar Boccacio’nun “Decameron” adlı eseri Batıda hikaye türünün ilk örneği sayılır.
B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yere uygun kelime/kelimeleri yazınız.
Türkiye’de halk ağzından derlenmiş ilk masal kitabı ________________________ ‘tür.
Masalların dinleyiciyi alıştırmak için söylenen döşeme kısmına _________________ denir.
Durum/kesit hikâyelerinin öncüsü Rus yazar ____________________’dur.
Türk edebiyatında basılan ilk hikâye kitabımız __________________’ın ________________
adlı esridir.
Hikâye Türk edebiyatına ___________________ döneminde girmiştir.
Edebiyatımızda Maupassant tarzı hikâyeleri ile tanınmış en ünlü yazarımız ______________ dir.
Çehov tarzı hikayeleri tanınan yazarlarımız ___________________ ve ___________________ dır.
Masallarda ____________ ve _____________ belirsizdir.
Orhan Veli Kanık _______________ ‘tan fabl tercümeleri yapmıştır.
Halk masalları _________________ bir özellik gösterir.
C) Aşağıdaki çoktan seçmeli test sorularını cevaplayınız.
1) Aşağıdakilerin hangisi masalın özelliklerinden biri değildir?
a) Olayların belli bir zamana bağlanmaması b) miş’li geçmiş zamanla anlatılması
c) Belli bir yazarının bulunmaması d) Milli duygularla dini inançları işlemesi
e) Eğitici nitelik taşıması
2) Bence edebiyat, bütün türleriyle masalla başlar, masalla biter. Masal türler içinde en çok şiire yakındır. Ritmiyle, tekrarlarıyla, hayaliyle… Eşine rastlamadığımız ama umutlarımızı, korkularımızı, sevinçlerimizi taşıyan yeni eşyalar, yeni insanlar, yeni hayvanlar yaratır masal. Bu nedenle en çok şiire yakındır.
Bu parçada masalla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
a) Yinelemelere yer verildiğine b) Düş ögesinden yararlandığına
c) Çok aranan ve okunan bir tür olduğuna d) Değişik türlerin kaynağı olduğuna
e) Duygusal yönünün bulunduğuna
3) Dünya masallarında olduğu gibi Türk masalları da tarihin bilinmeyen bir devrinden bu yana sözlü gelenekte yaşamaya devam edegelmiştir. Sözlü gelenekten gelen bu masalların derlenip yazıya geçirilmesi ise ___________ sonra olmuştur.
Bu parçada boş bırakılan yere verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) 19.yüzyıldan b) 18.yüzyıldan c) 17.yüzyıldan d) 16.yüzyıldan e) 15.yüzyıldan
4) Hikâye ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
a) Olayın geçtiği yer sınırlıdır. b) Karakterler ayrıntılı bir şekilde anlatılır.
c) Yalın bir olay örgüsüne sahiptir. d) Az sayıda karaktere yer verilir.
e) Gerçek ya da düş ürünü bir olay anlatılır.
5) Memduh Şevket ESENDAL durum hikâyesi alanında çok başarılı eserler vermiştir. Bu tür hikâyelerde olay esas alınmaz. Hatta çoğunda olay bile yoktur. Anlatılan olaylarda kesinlik yoktur. Kişiler tam olarak tanıtılmaz. Hikâye bitmesine rağmen ele alınan olay veya konu kesin bir sonuca bağlanmaz. Bundan sonrası okuyucunun hayal gücüne ve yorumuna bırakılır. Asıl önem verilen tasvirdir. Çevre ve insana ait ayrıntılar dikkatle tasvir edilir, psikolojik tahlillere yer verilir.
Bu parçada durum hikâyeleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
a) Olay merkezli öyküler olmadığına b) Betimlemeye çok yer verildiğine
c) Okurun yorumuna yer verildiğine d) Kahramanların iç özelliklerinin ağır bastığına
e) Serim, düğüm, çözüm bölümlerinin yer aldığına.
6) Aşağıdaki edebi türlerin hangisinde olay örgüsü yoktur?
a) Masal b) Hikaye c) Makale d) Mesnevi e) Roman
7) Türk edebiyatında Batı tarzı ilk hikâyelerin ilk örneklerini ___________ vermiştir. Sanatçı Letaif-i Rivayat adı altında bu hikâyelerini toplamıştır. Bu öykülerde meddah hikâyeciliğinin etkisi görülür.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) Nabizade Nazım b) Hüseyin Rahmi Gürpınar c) Ahmet Mithat Efendi
d) Samipaşazade Sezai e) Halit Ziya Uşaklıgil
(I) Masallar bütünüyle nazım şeklindedir. (II) Nesilden nesile geçerek günümüze kadar gelmiştir. (III) Masallarda olağanüstü nitelikleri olan kahramanların başından geçen olaylardan söz edilir.
(IV) Evrensel özellikleri ağır basan masallarda amaç, öğreticiliktir. (V) Dünyanın en eski masallarından biri de Kelile ve Dimne’dir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?
a) I. b) II. c) III. d) IV. e) V.
D) Aşağıdaki klasik sorulara cevap veriniz. Cevaplarınızı verirken noktalama işaretlerine ve imla kurallarına uymaya dikkat ediniz.
Ben merkezli hikaye hakkında bilgi veriniz.
2) Çocukların eğitiminde masalın önemini açıklayınız.
CEVAP ANAHTARI
A) Aşağıdaki cümleleri “doğru-yanlış” (D/Y) olarak değerlendiriniz.
1) ( Y ) Masallarda yer ve zaman belirlidir.
2) ( D ) Masallar öğreticiliği amaçlayan yazı türüdür.
3) ( Y ) Sanat metinlerinde ileti doğrudan verilir.
4) ( D ) Öğretici metinlerde dil göndergesel işlevde kullanılır.
5) ( D ) Fabllar, masallardan sonunda bir ahlak dersi vermesi yönüyle ayrılır.
6) ( Y ) Fabl türünün ilk örneklerini Yunan edebiyatında Aristophanes vermiştir.
7) ( D ) Olay örgüsü masalın yapısını oluşturan temel unsurdur.
( Y ) Belirli davranışlar sergileyen, zihniyeti ve çevreyi temsil eden benzerleri diğer eserlerde de bulunan kalıplaşmış kahramanlara tip karakter denir.
9) ( D ) Masallar öğreticiliği amaçlayan yazı türüdür.
10)( D ) İtalyan yazar Boccacio’nun “Decameron” adlı eseri Batıda hikâye türünün ilk örneği sayılır.
B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yere uygun kelime/kelimeleri yazınız.
Türkiye’de halk ağzından derlenmiş ilk masal kitabı Billur Köşk ‘tür.
Masalların dinleyiciyi alıştırmak için söylenen döşeme kısmına tekerleme denir.
Durum/kesit hikâyelerinin öncüsü Rus yazar Anton Çehov’dur.
Türk edebiyatında basılan ilk hikâye kitabımız Emin Nihat’ın Müsameretname adlı esridir.
Hikâye Türk edebiyatına Tanzimat döneminde girmiştir.
Edebiyatımızda Maupassant tarzı hikâyeleri ile tanınmış en ünlü yazarımız Ömer Seyfettin’dir.
Çehov tarzı hikâyeleri tanınan yazarlarımız Sait Faik Abasıyanık ve Memduh Şevket Esendal’dır.
Masallarda zaman ve mekân belirsizdir.
Orhan Veli Kanık Aisopos‘tan fabl tercümeleri yapmıştır.
Halk masalları anonim bir özellik gösterir.
C) Aşağıdaki çoktan seçmeli test sorularını cevaplayınız.
1) Aşağıdakilerin hangisi masalın özelliklerinden biri değildir?
a) Olayların belli bir zamana bağlanmaması b) miş’li geçmiş zamanla anlatılması
c) Belli bir yazarının bulunmaması d) Milli duygularla dini inançları işlemesi
e) Eğitici nitelik taşıması
2) Bence edebiyat, bütün türleriyle masalla başlar, masalla biter. Masal türler içinde en çok şiire yakındır. Ritmiyle, tekrarlarıyla, hayaliyle… Eşine rastlamadığımız ama umutlarımızı, korkularımızı, sevinçlerimizi taşıyan yeni eşyalar, yeni insanlar, yeni hayvanlar yaratır masal. Bu nedenle en çok şiire yakındır.
Bu parçada masalla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
a) Yinelemelere yer verildiğine b) Düş öğesinden yararlandığına
c) Çok aranan ve okunan bir tür olduğuna d) Değişik türlerin kaynağı olduğuna
e) Duygusal yönünün bulunduğuna
3) Dünya masallarında olduğu gibi Türk masalları da tarihin bilinmeyen bir devrinden bu yana sözlü gelenekte yaşamaya devam edegelmiştir. Sözlü gelenekten gelen bu masalların derlenip yazıya geçirilmesi ise ___________ sonra olmuştur.
Bu parçada boş bırakılan yere verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) 19.yüzyıldan b) 18.yüzyıldan c) 17.yüzyıldan d) 16.yüzyıldan e) 15.yüzyıldan
4) Hikâye ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
a) Olayın geçtiği yer sınırlıdır. b) Karakterler ayrıntılı bir şekilde anlatılır.
c) Yalın bir olay örgüsüne sahiptir. d) Az sayıda karaktere yer verilir.
e) Gerçek ya da düş ürünü bir olay anlatılır.
5) Memduh Şevket ESENDAL durum hikâyesi alanında çok başarılı eserler vermiştir. Bu tür hikâyelerde olay esas alınmaz. Hatta çoğunda olay bile yoktur. Anlatılan olaylarda kesinlik yoktur. Kişiler tam olarak tanıtılmaz. Hikâye bitmesine rağmen ele alınan olay veya konu kesin bir sonuca bağlanmaz. Bundan sonrası okuyucunun hayal gücüne ve yorumuna bırakılır. Asıl önem verilen tasvirdir. Çevre ve insana ait ayrıntılar dikkatle tasvir edilir, psikolojik tahlillere yer verilir.
Bu parçada durum hikâyeleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
a) Olay merkezli öyküler olmadığına b) Betimlemeye çok yer verildiğine
c) Okurun yorumuna yer verildiğine d) Kahramanların iç özelliklerinin ağır bastığına
e) Serim, düğüm, çözüm bölümlerinin yer aldığına.
6) Aşağıdaki edebi türlerin hangisinde olay örgüsü yoktur?
a) Masal b) Hikaye c) Makale d) Mesnevi e) Roman
7) Türk edebiyatında Batı tarzı ilk hikâyelerin ilk örneklerini ___________ vermiştir. Sanatçı Letaif-i Rivayat adı altında bu hikâyelerini toplamıştır. Bu öykülerde meddah hikâyeciliğinin etkisi görülür.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) Nabizade Nazım b) Hüseyin Rahmi Gürpınar c) Ahmet Mithat Efendi
d) Samipaşazade Sezai e) Halit Ziya Uşaklıgil
(I) Masallar bütünüyle nazım şeklindedir. (II) Nesilden nesile geçerek günümüze kadar gelmiştir. (III) Masallarda olağanüstü nitelikleri olan kahramanların başından geçen olaylardan söz edilir.
(IV) Evrensel özellikleri ağır basan masallarda amaç, öğreticiliktir. (V) Dünyanın en eski masallarından biri de Kelile ve Dimne’dir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?
a) I. b) II. c) III. d) IV. e) V.
D) Aşağıdaki klasik sorulara cevap veriniz. Cevaplarınızı verirken noktalama işaretlerine ve imla kurallarına uymaya dikkat ediniz.
Ben merkezli hikâye hakkında bilgi veriniz.
Hikâyeci gözlemlerinden ve dış dünyada yaşanan olaylardan yola çıkarak bireysel bunalım ve çıkmazlarına yönelir. Birey dış dünyayı olduğu ve gördüğü gibi değil, içinde bulunduğu ruh haline göre olması gerektiği gibi algılar ve anlatır. Bunalım ve yaşama sevinci arasında kalan birey var olandan hareketle düş dünyasına sığınır.
2) Çocukların eğitiminde masalın önemini açıklayınız.
Masallarda evrensel ahlak konular işlenir ve masallarda iyiler ödüllendirilip kötüler cezalandırılır. Bu açıdan örnek davranışlar kazandırması bakımından masalın çocukları eğitiminde önemi vardır. Aynı zamanda masal çocukları hoş vakit geçirmelerini v hayal güçlerinin zenginleşmesini de sağlar.
Puanlama: A ve B grubundaki soruların her bir doğru cevabı 2’şer puandır. C grubundaki her bir sorunun doğru cevabı 5’er puandır. D grubundaki her bir sorunun doğru cevabı 10’ar puandır.